Ürün Güvenliği DPP Sicili Uygulama Tüzüğü Taslağı - Kamu İstişare Süreci

Sayın Üyemiz,

Türkiye İhracatçılar Meclisinden alınan bir yazıda, T.C. Ticaret Bakanlığının bir yazısına atıfla, Avrupa Birliği'nin ürün güvenliği kapsamında, Avrupa Yeşil Mutabakatı ile sürdürülebilir ve çevre dostu bir ekonomik model oluşturma hedefini ortaya koyduğu, bu çerçevede hazırladığı Döngüsel Ekonomi Eylem Planı ile de yeni yasal düzenlemeler ve strateji planları ilan ettiği bildirilmektedir. Bu düzenlemelerden, AB yasama süreci sonucunda yasalaşan ve doğrudan malların serbest dolaşımını etkileyen 2024/1781/EU sayılı Sürdürülebilir Ürünler için Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklilikleri Tüzüğü (ESPR) gerek AB'nin Türkiye'nin en büyük ticari ortağı olması gerekse Türkiye-AB arasındaki Gümrük Birliği (GB) kapsamındaki teknik mevzuatı uyumlaştırma yükümlülüğümüzden dolayı ülkemizi yakından ilgilendirmekte olduğu aktarılmaktadır.

ESPR, sürdürülebilir ekonomik ekosistem için yapısal bir yasal çerçeve ortaya koyup temel kriterleri belirlerken, bu Tüzük kapsamında temelleri atılan Dijital Ürün Pasaportu (DPP) da ürünlerin piyasaya arz edilmesi koşulu olarak öngörülen yatay bir mekanizma şeklinde kurgulanmıştır. Bu kurguya göre, DPP ile idari otoriteler ürünlerin teknik düzenlemelere uyumluluğuna ilişkin bilgilere hızlıca erişerek ürünü takip edip denetleyebilecek; tüketiciler ise ürüne ilişkin detaylı bilgiye bu sistem aracılığıyla kolayca ulaşabilecek, adeta ürünün dijital bir teknik dosyası ürünle beraber piyasaya arz edileceği ifade edilmektedir. DPP ile ilgili detaylı bilgi notu Ek 1'de yer almaktadır.

DPP'nin tasarımı iki temel üzerine inşa edilmiş bulunmakta olduğu aktarılmaktadır. Bunlar, ürün grupları özelinde yayınlanacak mevzuatla belirlenecek ve DPP'de hangi bilgilerin yer alacağını düzenleyen “DPP verileri” (DPP-data) ile tüm ürün grupları ve mevzuat için yatay düzeyde geçerli olacak ve esasen işlerliği sağlayacak “DPP sistemi” (DPP system) olarak açıklanabilmektedir.

Bu kapsamda, DPP'de yer alacak veriler ürün gruplarına göre farklılık gösterecek olmakla birlikte ürüne ilişkin kullanım kılavuzu, etiketler, uygunluk sertifikaları, teknik performans, çevresel sürdürülebilirlik performansı, tamir edilebilirlik gibi bilgilerin DPP ile sunulması beklenmektedir. DPP sisteminin ise, kontrol ve denetimi Avrupa Komisyonunda olacak olan DPP Sicili (DPP Registry) ve DPP İnternet Portalı'ndan (web portal) oluşması beklenmekte olduğu ifade edilmiştir.

ESPR kapsamına dahil olacak yeni ürün grupları 2025-2030 yıllarını kapsayan ilk çalışma planı ile belirlenmiş olup (Ek-2); bu ürün grupları arasında tekstil, mobilya, demir çelik, lastikler bulunmakta; söz konusu ürünlerin DPP'leri içinde yer alacak özellikler yayınlanacak yetki devrine dayanan tüzüklerle belirleneceği iletilmiştir. Öte yandan, güncellenen ürün mevzuatı ile kapsamında gömülü DPP sistemi barındıran batarya, yapı malzemeleri, oyuncaklar ve deterjanlar gibi ürün grupları da bulunmaktadır.

AB, halihazırda CEN/CENELEC bünyesinde kurulan JTC24 Teknik Komitesinde başlatılan standardizasyon çalışmalarını tamamlayıp, 2026 yılı Temmuz ayında merkezi DPP sicilinin teknik hazırlıklarını bitirerek, mezkur sicili DPP sistemini kullanacak tarafların hizmetine sunmayı planlamakta olduğu, 2023/1542/EU sayılı AB Bataryalar ve Atık Bataryalar Tüzüğünde belirtildiği üzere 2027 yılında ilk olarak bataryalarda DPP uygulamasını başlatmayı amaçlamakta olduğu aktarılmaktadır.

Ülkemizde DPP çerçeve düzenlemesini içeren ESPR mevzuatının Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uyumlaştırılmış ve oluşturulan taslak metin Ocak 2026 tarihinde Ticaret Bakanlığınca Komisyona iletilmiş olduğu bildirilmiştir. Türk Ürünlerinin İhracatının Artırılmasına Yönelik Teknik Mevzuatı Hazırlayacak Kurumların Belirlenmesine İlişkin 97/9196 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına uygun olarak yatay AB teknik mevzuatının uyumu Ticaret Bakanlığınca yerine getirilmekte olduğu; DPP sisteminin yasal ve teknik altyapısının kurulması görevini Bakanlığın üstlendiği; ürün bazlı DPP düzenlemelerinin yayımlanması ve söz konusu ürünlerin piyasa gözetimi ve denetiminden ise ilgili yetkili kuruluşların sorumlu olduğu aktarılmıştır.

Bu kapsamda, yukarıda ifade edildiği üzere, Avrupa Komisyonunca 2026 yılı Temmuz ayına kadar kurulması beklenen DPP Siciline ilişkin uygulama düzenlemelerini belirleyen Uygulama Tüzüğü Taslağı (Ek-3) 29 Nisan 2026 tarihinde kamu istişare sürecine açılmış olup DPP sistem mimarisine ilişkin önemli bir adım teşkil eden söz konusu taslağa ilişkin olarak ulusal çıkarlarımızı gözetecek bir tutum kağıdının hazırlanmasında fayda olacağı değerlendirilmekte olduğu bildirilmiştir. Bu amaçla Bakanlık koordinasyonunda ilgili kamu kurumlarının da katkılarının alınacağı bir tutum kâğıdı hazırlanmasına yönelik çalışmalara başlanıldığı belirtilmiştir.

Bu kapsamda bahse konu hazırlanacak tutum kağıdına ilişkin varsa görüşlerinizin belirtilen bağlantı üzerinden aktarılması, görüş bildirmeniz halinde iletilen görüşün ayrıca ekte yer alan forma işlenerek selim.sahin@immib.org.tr adresine iletilmesi gerekmektedir.

Görüş Bağlantı Uzantısı:  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/16052-Digital-Product-Passport-Registry_en

Ek:

1) DPP Bilgi Notu (7 Sayfa)

2) DPP ESPR-Workplan (14 Sayfa)

3) DPP Sicili Uygulama Tüzüğü Taslağı - Kamu İstişare Süreci DPP Registry Draft Act (23 Sayfa)

4) Görüş Formu (1 Sayfa)